Biegły Sądowy Nr 1/2026

Dybicz R. Specyfika procesu dowodowego w sporach budowlanych: Analiza typologii spraw oraz barier merytoryczno-prawnych w pracy biegłego sądowego z zakresu budownictwa,

Streszczenie

Cel artykułu: Głównym celem niniejszego opracowania jest identyfikacja i systematyka najczęstszych rodzajów spraw sądowych wymagających udziału biegłego z zakresu budownictwa oraz analiza kluczowych problemów metodologicznych i procesowych, z jakimi mierzą się eksperci podczas sporządzania opinii.

Metodologia: Artykuł opiera się na analizie aktowej wybranych postępowań cywilnych, i zamawianych opinii prywatnych, przeglądzie aktualnego orzecznictwa oraz badaniu literatury przedmiotu z zakresu prawa budowlanego i procedury cywilnej. Wykorzystano również metodę studium przypadku (case study) do zilustrowania najbardziej złożonych zagadnień technicznych.

Wyniki: Przeprowadzona analiza wykazała, że dominujący odsetek spraw dotyczy wad fizycznych obiektów budowlanych, rozliczeń robót dodatkowych oraz sporów na tle opóźnień w procesie inwestycyjnym. Zidentyfikowano szereg barier w procesie opiniowania, do których należą: niekompletność dokumentacji projektowej i powykonawczej, nieprecyzyjne tezy dowodowe formułowane przez sądy oraz trudności w obiektywnej wycenie prac wykonanych w sposób wadliwy.

Wnioski: Artykuł wskazuje na konieczność zacieśnienia współpracy na linii sąd-biegły oraz potrzebę standaryzacji metodologii badań technicznych w budownictwie na potrzeby wymiaru sprawiedliwości. Wprowadzenie jasnych wytycznych w zakresie formy i treści opinii może przyczynić się do skrócenia czasu trwania postępowań i zwiększenia pewności obrotu prawnego w sektorze budowlanym.

Słowa kluczowe: biegły sądowy, budownictwo, spory budowlane, opinia techniczna, proces inwestycyjny, wady budowlane.

Abstract

Aim: The primary objective of this study is to identify and systematize the most common types of legal proceedings requiring the involvement of a construction court expert and to analyze the key methodological and procedural challenges faced by experts when drafting forensic opinions.

Methodology: The article is based on a case-file analysis of selected civil proceedings, and private expert opinion  a review of current court jurisprudence, and a study of the relevant literature in the fields of construction law and civil procedure. The case study method was also employed to illustrate the most complex technical issues encountered in practice.

Results: The conducted analysis indicates that a dominant percentage of cases involve physical defects in construction works, settlements for additional works, and disputes arising from delays in the investment process. A series of barriers in the expert witnessing process were identified, including: incomplete design and as-built documentation, imprecise evidentiary points formulated by courts, and difficulties in the objective valuation of defectively executed works.

Conclusions: The article highlights the necessity of closer cooperation between the court and the expert, as well as the need for standardizing technical research methodology in construction for judicial purposes. Implementing clear guidelines regarding the form and content of expert opinions may contribute to reducing the duration of proceedings and increasing legal certainty within the construction sector.

Keywords: court expert, construction, construction disputes, technical opinion, investment process, construction defects.

Keywords: large-panel slab buildings; three-layer wall; connectors; bonded anchors; technical condition assessment; structural durability; structural diagnostics

Pełny tekst artykułu:

Dziedzic A., Drozd W. Odpowiedzialność nadzorcza w budownictwie, a funkcja inżyniera budowy – studium przypadku wypadku przy pracy w ocenie biegłego sądowego z zakresu Bezpieczeństwa i Higieny Pracy (BHP)

Streszczenie

Artykuł poświęcony jest analizie zdarzenia wypadkowego, do którego doszło podczas realizacji robót betonowych z wykorzystaniem pompy do betonu na placu budowy obiektu handlowego. Celem opracowania jest ocena zakresu odpowiedzialności za bezpieczeństwo i higienę pracy w procesie budowlanym, ze szczególnym uwzględnieniem zasadności zarzutu nieprawidłowego nadzoru postawionego inżynierowi budowy obecnemu na terenie inwestycji. W artykule dokonano analizy obowiązujących przepisów prawa budowlanego, prawa pracy oraz regulacji dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy przy robotach budowlanych. Przedstawiono hierarchiczną strukturę zarządzania procesem budowlanym, ze wskazaniem ról i zakresów kompetencji kierownika budowy, kierownika robót, inżyniera budowy oraz osób kierujących pracownikami w imieniu pracodawcy. Szczególną uwagę poświęcono rozróżnieniu pomiędzy odpowiedzialnością formalno-prawną a odpowiedzialnością operacyjną w zakresie nadzoru nad pracami. Artykuł podkreśla znaczenie precyzyjnego określania ról i kompetencji uczestników procesu budowlanego w celu prawidłowej oceny odpowiedzialności za wypadki przy pracy.

Słowa kluczowe: bezpieczeństwo i higiena pracy, wypadek przy pracy, odpowiedzialność za BHP, kierownik budowy, kierownik robót, inżynier budowy, betonowanie z użyciem pompy, prace budowlane

Abstract

The article is devoted to the analysis of an accident that occurred during the execution of concrete works using a concrete pump at the construction site of a commercial facility. The aim of the study is to assess the scope of responsibility for occupational health and safety in the construction process, with particular emphasis on the validity of the allegation of improper supervision brought against the construction engineer present on the site. The article analyzes the applicable provisions of construction law, labor law, and regulations concerning occupational health and safety in construction works. It presents the hierarchical structure of construction process management, indicating the roles and scopes of responsibility of the site manager, works manager, construction engineer, and persons directing employees on behalf of the employer. Special attention is given to the distinction between formal and legal responsibility and operational responsibility in the supervision of works. The article highlights the importance of precise definition of roles and competencies of participants in the construction process in order to properly assess liability for workplace accidents.

Keywords: occupational health and safety, workplace accident, OHS responsibility, site manager, works manager, construction engineer, concreting using a pump, construction works.

Pełny tekst artykułu:

 

Borkowski A. S. Spory sądowe dotyczące BIM: Przegląd literatury i studia przypadków ze szczególnym uwzględnieniem kwestii własności danych i odpowiedzialności projektowej

Streszczenie

Modelowanie informacji o obiekcie budowlanym (BIM) zmieniło branżę budowlaną, umożliwiając wielostronną współpracę w oparciu o semantyczne modele trójwymiarowe. Wiele krajów, w tym Wielka Brytania, Singapur czy kraje skandynawskie, wprowadziło obowiązkowe stosowanie BIM w zamówieniach publicznych. Jednak dynamiczny rozwój technologiczny wyprzedza regulacje prawne, co prowadzi do powstawania sporów sądowych o nowym, czasami nietypowym charakterze. Niniejszy artykuł przedstawia przegląd literatury dotyczącej prawnych aspektów wdrażania BIM oraz analizuje dostępne studia przypadków sporów sądowych. Na podstawie analizy źródeł zidentyfikowano kluczowe obszary ryzyka prawnego, mianowicie własność modelu i prawa własności intelektualnej, odpowiedzialność za błędy projektowe w środowisku współpracy, zarządzanie dostępem do wspólnego środowiska danych (CDE) oraz zgodność modelu z rzeczywistością. Szczegółowo omówiono sprawę Trant Engineering Ltd kontra Mott MacDonald Ltd (2017-2021) pierwszą publicznie raportowaną sprawę sądową dotyczącą BIM w Wielkiej Brytanii, która ustanowiła istotne precedensy w zakresie dostępu do danych projektowych. Wyniki przeglądu wskazują, że mimo potencjału BIM w zakresie redukcji błędów i usprawnienia współpracy, brak odpowiednich zapisów kontraktowych może generować nowe źródła konfliktów między uczestnikami procesu budowlanego.

Słowa kluczowe: BIM, modelowanie informacji o obiekcie budowlanym, spory budowlane, prawo budowlane, własność intelektualna, wspólne środowisko danych, umowy o roboty budowlane, odpowiedzialność projektowa

Abstract

Building Information Modeling (BIM) has transformed the construction industry, enabling multilateral collaboration based on semantic three-dimensional models. Many countries, including the United Kingdom, Singapore, and Scandinavian countries, have introduced mandatory BIM use in public procurement. However, rapid technological development is outpacing legal regulations, leading to new and sometimes unusual types of litigation. This article provides an overview of the literature on the legal aspects of BIM implementation and analyzes available case studies of litigation. Based on an analysis of the sources, key areas of legal risk have been identified, namely model ownership and intellectual property rights, liability for design errors in a collaborative environment, management of access to a common data environment (CDE), and model compliance with reality. The case of Trant Engineering Ltd v. Mott MacDonald Ltd (2017-2021), the first publicly reported BIM-related court case in the UK, which set important precedents regarding access to design data, is discussed in detail. The results of the review indicate that despite BIM’s potential to reduce errors and improve collaboration, the lack of appropriate contractual provisions can generate new sources of conflict between participants in the construction process.

Keywords: BIM, building information modeling, construction disputes, construction law, intellectual property, common data environment, construction contracts, design liability.

Pełny tekst artykułu: