Biegły Sądowy Nr 1/2025
Tomaszewicz D. Kwestie sporne w ocenie stanu technicznego mocowania nowych łączników w zewnętrznych ścianach trójwarstwowych budynków wielkopłytowych
Streszczenie
Ocena stanu technicznego mocowań w ścianach trójwarstwowych budynków wielkopłytowych stanowi istotny problem inżynierski, wynikający z dużego zróżnicowania rozwiązań konstrukcyjnych i materiałowych stosowanych w okresie prefabrykacji budownictwa mieszkaniowego. W praktyce modernizacyjnej pojawia się konieczność projektowania i montażu nowych łączników – mechanicznych lub wklejanych – mających na celu zapewnienie odpowiedniej współpracy warstw ściany oraz bezpieczeństwa użytkowania obiektu.
W ocenie stanu istniejących mocowań pojawia się jednak szereg kwestii spornych, dotyczących m.in. braku jednolitych norm i wytycznych, trudności w rozpoznaniu materiałowym, ograniczonych możliwości badań in situ oraz różnic interpretacyjnych w opiniach rzeczoznawców. Szczególne znaczenie ma degradacja betonu i korozja stali, które wpływają na skuteczność przyczepności nowych kotew oraz trwałość złączy. Dodatkowym problemem jest brak wiarygodnych danych do obliczeń oraz stosowanie uproszczonych modeli oceny nośności połączeń.
W artykule przedstawiono najczęściej spotykane rozbieżności w ocenie stanu technicznego oraz zaproponowano kierunki ujednolicenia metod diagnostycznych i projektowych. Podkreślono potrzebę opracowania krajowych wytycznych badań i zasad oceny bezpieczeństwa ścian trójwarstwowych z uwzględnieniem degradacji materiałów oraz właściwości nowych łączników. Wnioski wskazują, że stworzenie spójnej procedury diagnostycznej pozwoliłoby ograniczyć rozbieżności interpretacyjne i zwiększyć bezpieczeństwo eksploatacji budynków wielkopłytowych.
Słowa kluczowe: budynki wielkopłytowe; ściana trójwarstwowa; łączniki; kotwy wklejane; ocena stanu technicznego; trwałość konstrukcji; diagnostyka konstrukcji
Tomaszewicz D. Disputed Issues In Assessing The Technical Condition Of Fastening New Connectors In The External Three-Layer Walls Of Large-Panel Slab Buildings
Abstract
The assessment of the technical condition of anchors in three-layer wall panels of large-panel slab buildings is a significant engineering issue resulting from the diversity of structural and material solutions used during the prefabrication era of residential construction. In modernization practice, it is often necessary to design and install new mechanical or bonded anchors to ensure proper cooperation between wall layers and the structural safety of the building.
However, numerous disputable issues arise during the evaluation of existing connections, including the lack of unified standards and guidelines, difficulties in material identification, limited possibilities for in-situ testing, and discrepancies in expert interpretations. The degradation of concrete and corrosion of steel have a decisive influence on the bond strength of new anchors and the long-term durability of the connections. Additionally, the absence of reliable input data and the use of simplified calculation models lead to uncertainties in the assessment of load-bearing capacity.
This paper presents the most common inconsistencies observed in the technical evaluation of anchors and proposes directions for the unification of diagnostic and design methods. The need for the development of national guidelines for testing and assessing the safety of three-layer walls, taking into account material degradation and the properties of new connectors, is emphasized. The conclusions highlight that creating a coherent diagnostic procedure would help reduce interpretative discrepancies and enhance the operational safety of large-panel slab buildings.
Keywords: large-panel slab buildings; three-layer wall; connectors; bonded anchors; technical condition assessment; structural durability; structural diagnostics
Pełny tekst artykułu:
Dybicz R. Ewolucja roli biegłego sądowego z zakresu budownictwa w świetle wyzwań prawnych i procesowych – podsumowanie II Konferencji PSRiBS.
Streszczenie
Niniejszy artykuł stanowi syntezę zagadnień poruszanych podczas II Konferencji Polskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców i Biegłych Sądowych (PSRiBS), która odbyła się 26 września 2025 roku. Głównym celem publikacji jest analiza aktualnej sytuacji biegłych sądowych z obszaru budownictwa w kontekście spraw cywilnych i gospodarczych, ze szczególnym uwzględnieniem planowanych reform legislacyjnych, a także wpływu AI na pracę biegłego.
W artykule omówiono kluczowe aspekty decydujące o wartości dowodowej opinii technicznej, analizując je zarówno z perspektywy inżynierskiej, jak i judykatury. Poddano analizie najczęściej popełniane błędy metodologiczne oraz wyzwania wynikające z dynamiki rynkowej (np. ryzyka kontraktowe i zmienność kosztów produkcji budowlanej).
Szczególną uwagę poświęcono wdrażaniu algorytmów sztucznej inteligencji (AI) w pracy biegłego. Omówiono potencjał AI w automatyzacji analizy tysięcy stron dokumentacji technicznej, Autorzy wskazują, że choć AI znacząco przyspiesza proces opiniowania i redukuje ryzyko błędów, nie zastępuje ona krytycznej oceny eksperckiej..
Wnioski płynące z artykułu wskazują na niezbędność stałego dialogu między środowiskiem techników a prawników oraz potrzebę ciągłego doskonalenia warsztatu biegłego w obliczu coraz bardziej złożonych sporów inwestycyjnych. Synergia między tradycyjną wiedzą inżynieryjną, etyką biegłego a nowoczesnymi technologiami cyfrowymi stanowi przyszłość sprawnego orzecznictwa w sporach gospodarczych
Słowa kluczowe: biegły sądowy, budownictwo, opinia techniczna, proces cywilny, PSRiBS, prawo gospodarcze, rzeczoznawstwo budowlane, sztuczna inteligencja (AI),
Dybicz R. The Evolution of the Construction Expert Witness Role in Light of Legal and Procedural Challenges – A Summary of the 2nd PSRiBS Conference
Abstract
This article provides a synthesis of the issues discussed during the 2nd Conference of the Polish Association of Appraisers and Expert Witnesses (PSRiBS), held on September 26, 2025. The primary objective of this publication is to analyze the current status of construction expert witnesses within the context of civil and economic litigation, with a particular focus on planned legislative reforms and the impact of Artificial Intelligence (AI) on the expert’s work.
The article discusses key factors determining the evidentiary value of technical expert opinions, examining them from both engineering and judicial perspectives. It analyzes common methodological errors and challenges arising from market dynamics, such as contractual risks and fluctuations in construction production costs.
Special attention is given to the implementation of Artificial Intelligence (AI) algorithms in the expert’s workflow. The potential of AI in automating the analysis of thousands of pages of technical documentation is explored. The authors emphasize that while AI significantly accelerates the opinion-forming process and reduces the risk of errors, it cannot replace critical expert judgment.
The conclusions highlight the necessity of ongoing dialogue between technical and legal professionals, as well as the need for continuous professional development of expert witnesses in the face of increasingly complex investment disputes. The synergy between traditional engineering knowledge, professional ethics, and modern digital technologies represents the future of efficient adjudication in economic disputes.
Keywords: expert witness, construction, technical opinion, civil proceedings, PSRiBS, economic law, construction appraisal, artificial intelligence (AI).
Pełny tekst artykułu:
Kisel A., Tomaszewicz D. Zrównoważony rozwój w budownictwie w świetle praktyki opiniodawczej i polskich regulacji prawnych
Streszczenie
Zrównoważony rozwój w budownictwie stanowi obecnie jedno z podstawowych kryteriów oceny prawidłowości procesu inwestycyjnego. Współczesne podejście wykracza poza tradycyjne rozumienie ochrony środowiska i obejmuje również trwałość techniczną obiektów, efektywność energetyczną, racjonalność ekonomiczną oraz bezpieczeństwo użytkowania w całym przewidywanym okresie eksploatacji budynku. W opracowaniu przedstawiono znaczenie zasady zrównoważonego rozwoju w świetle polskich regulacji prawnych, w szczególności ustawy – Prawo budowlane oraz przepisów techniczno-budowlanych. Omówiono również rolę analizy cyklu życia budynku, zagadnienie śladu węglowego oraz znaczenie kryteriów ESG w procesie inwestycyjnym. Z perspektywy praktyki opiniodawczej biegłego sądowego wskazano, że ocena prawidłowości rozwiązań projektowych i wykonawczych nie może ograniczać się wyłącznie do formalnej zgodności z dokumentacją projektową, lecz powinna uwzględniać również przewidywalne skutki techniczne, ekonomiczne i eksploatacyjne. Zrównoważony rozwój staje się tym samym istotnym kryterium oceny należytej staranności uczestników procesu budowlanego oraz odpowiedzialności za wady obiektów budowlanych.
Słowa kluczowe:
zrównoważony rozwój, budownictwo, biegły sądowy, Prawo budowlane, warunki techniczne, efektywność energetyczna, cykl życia budynku, ślad węglowy, ESG, trwałość obiektów budowlanych
Kisel A., Tomaszewicz D. Sustainable Development In Construction In The Light Of Expert Practice And Polish Legal Regulations
Abstract
Sustainable development in construction has become one of the fundamental criteria for assessing the correctness of the investment process. The contemporary approach goes beyond the traditional understanding of environmental protection and also includes the technical durability of structures, energy efficiency, economic rationality, and operational safety throughout the expected service life of a building. This paper presents the significance of the principle of sustainable development in the light of Polish legal regulations, in particular the provisions of the Construction Law and technical building regulations. It also discusses the role of building life cycle analysis, the issue of carbon footprint, and the importance of ESG criteria in the investment process. From the perspective of court expert practice, it is indicated that the assessment of the correctness of design and construction solutions cannot be limited solely to formal compliance with design documentation, but should also take into account foreseeable technical, economic, and operational consequences. Sustainable development thus becomes an important criterion for assessing the due diligence of participants in the construction process and their liability for defects in construction works.
Keywords:
sustainable development, construction industry, court expert, Construction Law, technical building regulations, energy efficiency, building life cycle, carbon footprint, ESG, durability of building structures.
Pełny tekst artykułu:
Dybicz R. Sztuka budowlana jako norma mityczna w starciu z brakiem standardów wykonania
Streszczenie
Artykuł stanowi teoretyczną analizę pojęcia „sztuki budowlanej”, która w polskim systemie prawnym pełni rolę normy domniemanej, mimo braku jej ścisłej definicji technicznej. Autor stawia tezę, że „sztuka budowlana” jest konstruktem retorycznym używanym przez prawników i sędziów do wypełniania luk w lakonicznych kontraktach, co budzi opór inżynierów operujących kategoriami mierzalnymi. Publikacja bada mechanizm, w którym brak obligatoryjnych standardów (np. dla mikrocementu czy stabilizacji gruntu) zmusza biegłego sądowego do pełnienia roli „twórcy normy” zamiast jej weryfikatora.
Słowa kluczowe: sztuka budowlana, inżynieria konfliktu, standardy wykonania, luka normatywna, zasady wiedzy technicznej
Dybicz R. Construction Art as a Mythical Norm in the Face of Missing Execution Standards
Abstract
The article provides a theoretical analysis of the concept of „good building practice” (construction art), which serves as an implied norm in the Polish legal system despite the lack of a strict technical definition. The author argues that „construction art” is a rhetorical construct used by lawyers and judges to fill gaps in laconic contracts, causing friction with engineers who operate with measurable categories. The publication examines the mechanism where the absence of mandatory standards forces the court expert to act as a „norm creator” rather than a „norm verifier.”
Keywords: construction practice, conflict engineering, execution standards, regulatory gap, principles of technical knowledge.
Pełny tekst artykułu:
Obolewicz J., Burzyńska-Malinowska E. Etyka Biegłego sądowego z zakresu budownictwa
Streszczenie
W niniejszej pracy przedstawiono problematykę etyki biegłego sądowego w obszarze budownictwa. Wyjaśniono w nim pojęcie etyki oraz jej znaczenie społeczne i zawodowe. Szczególną uwagę poświęcono roli biegłego sądowego jako osoby posiadającej wiadomości specjalne, której opinie mają istotne znaczenie w rozstrzyganiu sporów. Podkreślono również rolę kodeksów etyki oraz edukacji zawodowej w kształtowaniu właściwych postaw moralnych. W podsumowaniu zaakcentowano konieczność dalszego doskonalenia systemu wyłaniania kandydatów na biegłych sądowych w Polsce.
Słowa kluczowe: etyka zawodowa, biegły sądowy, kodeks etyki, odpowiedzialność zawodowa, proces budowlany
Obolewicz J., Burzyńska-Malinowska E. Ethics Of A Court Witness In The Field Of Construction Engineering
Abstract
This paper addresses issues related to the ethics of court experts in the field of construction. It explains the concept of ethics and its social and professional significance. Particular attention is given to the role of the court expert as a person possessing specialised knowledge, whose opinions are of key importance in dispute resolution. The role of codes of ethics and professional education in shaping appropriate moral attitudes is also emphasised. In conclusion, the need for further improvement of the system for selecting candidates for court experts in Poland is highlighted.
Keywords: professional ethics, court expert, code of ethics, professional responsibility, construction process
Pełny tekst artykułu: